|
|
 อ่านแล้ว 107 ครั้ง |
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของ Soft Power ครูผู้สอนที่มีต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านห้วยก้อด สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ การดำเนินการวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงทดลอง (Experimental Research) แบบ One Group Pretest-Posttest Design กับกลุ่มตัวอย่างนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 25 คน ที่ได้มาโดยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบวัดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ แบบประเมิน Soft Power ของครูตามการรับรู้ของนักเรียน และแผนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการ Soft Power ทั้ง 4 องค์ประกอบ ได้แก่ การสร้างแรงบันดาลใจ การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ และการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ จำนวน 30 กิจกรรม ในระยะเวลา 12 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา t-test แบบ Dependent และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ในทุกทักษะ โดยคะแนนรวมเพิ่มขึ้นจาก 13.20 คะแนน เป็น 24.52 คะแนน (เพิ่มขึ้น 11.32 คะแนน) ทักษะการลงข้อสรุปมีการพัฒนามากที่สุด (เพิ่มขึ้น 2.36 คะแนน) รองลงมาคือทักษะการวัดและการทำนาย (เพิ่มขึ้น 1.88 คะแนน เท่ากัน) การวิเคราะห์ขนาดของผลกระทบ (Effect Size) พบว่าการใช้ Soft Power ของครูมีผลกระทบขนาดใหญ่มากต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (Cohen's d = 4.32) คะแนน Soft Power ของครูตามการรับรู้ของนักเรียนเพิ่มขึ้นจากระดับปานกลาง (X̄ = 50.16) เป็นระดับสูง (X̄ = 76.00) โดยการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นมีการพัฒนามากที่สุด (เพิ่มขึ้น 7.56 คะแนน) นอกจากนี้ Soft Power ของครูมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงกับทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (r = 0.84) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01
คำสำคัญ: Soft Power, ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, นักเรียนประถมศึกษา, การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
Abstract
This research aimed to study the effects of teachers' soft power on the development of science process skills among third-grade primary school students at Ban Huay Kod School under the Rong Koh Sub-district Administrative Organization.
The study employed an experimental research design using the One Group Pretest-Posttest Design with a sample of 25 third-grade students selected through simple random sampling. The research instruments consisted of a science process skills assessment test, a teacher soft power evaluation form based on students' perceptions, and 30 learning activity plans that integrated four components of soft power: inspiration creation, utilization of local wisdom, effective communication, and learning atmosphere creation, implemented over a 12-week period. Data were analyzed using descriptive statistics, dependent t-test, and Pearson correlation analysis.
The research findings revealed that students' science process skills after the experiment were significantly higher than before the experiment at the 0.01 level of significance across all skills. The total scores increased from 13.20 to 24.52 points (an increase of 11.32 points), with drawing conclusions showing the greatest improvement (increased by 2.36 points), followed by measuring and predicting skills (both increased by 1.88 points). Effect size analysis demonstrated that teachers' soft power had a very large impact on science process skills development (Cohen's d = 4.32). Teachers' soft power scores, as perceived by students, increased from moderate level (X̄ = 50.16) to high level (X̄ = 76.00), with the utilization of local wisdom showing the greatest development (increased by 7.56 points). Furthermore, teachers' soft power showed a high positive correlation with science process skills (r = 0.84) at the 0.01 level of significance.
Keywords: Soft Power, Science Process Skills, Local Wisdom, Primary Students, Science Learning Management
การศึกษาในศตวรรษที่ 21 ได้เผชิญกับความท้าทายใหม่ที่ต้องการการปรับปรุงคุณภาพการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลกที่ไร้พรมแดน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการสร้างนักคิดและนักแก้ปัญหาสำหรับอนาคต ในบริบทนี้ แนวคิด "Soft Power" หรืออำนาจละมุนได้รับความสนใจอย่างมากในฐานะเครื่องมือสำคัญที่สามารถส่งเสริมการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ Soft Power ซึ่งเน้นการสร้างแรงดึงดูดและความน่าเชื่อถือผ่านวัฒนธรรม การสื่อสาร และการมีส่วนร่วม ได้รับการยอมรับว่าเป็นแนวคิดสำคัญที่สามารถบูรณาการสู่การจัดการเรียนรู้ในทุกระบบการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม (อภิศักดิ์มนตรี และศรีเทพ, 2568)
ประเทศไทยได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริม Soft Power เป็นนโยบายระดับชาติ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพด้านความรู้ ความสามารถ และความคิดสร้างสรรค์ของคนไทย (กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ, 2566) นโยบายสนับสนุนการสร้างพลังสร้างสรรค์ หรือ Soft Power ของประเทศ เพื่อยกระดับและพัฒนาความสามารถด้านความรู้ ความสามารถ และความคิดสร้างสรรค์ของคนไทย ให้สร้างมูลค่าและสร้างรายได้ ในทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการได้เดินหน้าส่งเสริมการใช้ Soft Power เป็นสื่อการเรียนรู้ การจัดการเรียนรู้โดยใช้ Soft Power เป็นสื่อการเรียนรู้ สอดรับกับนโยบายรัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2567)
สำหรับการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ในระดับประถมศึกษา การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ถือเป็นหัวใจสำคัญของการเรียนรู้ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เป็นทักษะสำคัญที่แสดงถึงการมีกระบวนการคิด อย่างมีเหตุ มีผลตาม กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทำให้ผู้เรียน และผู้ปฏิบัติ เกิดความเข้าใจในเนื้อหาทางวิทยาศาสตร์ สามารถเรียนรู้ และพัฒนาตนเองไปสู่กระบวนการคิดที่ซับซ้อนมากขึ้น (โปรแกรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2560) โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ซึ่งอยู่ในช่วงการพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหาเบื้องต้น
ความสำคัญของ Soft Power ในการจัดการเรียนรู้นั้นสะท้อนให้เห็นจากผลการวิจัยในระบบการศึกษาไทย ระบบการเรียนรู้แบบดิจิทัลมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนห้องเรียนให้เป็นชุมชนการเรียนรู้ โดยประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 4 ส่วน ได้แก่ ชุมชนการเรียนรู้ บรรยากาศการเรียนรู้ การเรียนรู้เชิงรุก และการสนับสนุนการเรียนการสอน (Nguyen et al., 2023) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด Soft Power ที่เน้นการสร้างบรรยากาศและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้
การวิจัยนี้มุ่งเน้นศึกษาในบริบทของโรงเรียนบ้านห้วยก้อด สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ซึ่งเป็นโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ชนบท ที่มีความท้าทายในการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ให้มีคุณภาพ การวิจัยในชั้นเรียน (Classroom Action Research) เป็นแนวทางที่เหมาะสมสำหรับครูผู้สอนในการพัฒนาการเรียนการสอนของตนเอง การวิจัยเชิงปฏิบัติการ เป็นวิธีการแสวงหาความรู้ใหม่ โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งมีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่อการอธิบาย ทำนายและควบคุมปรากฏการณ์ต่างๆ (ธนศาสตร์, 2565)
Soft Power ของครูผู้สอนในบริบทนี้หมายถึงความสามารถในการสร้างแรงบันดาลใจ สร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่น่าสนใจ การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผสมผสานกับการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ และการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพเพื่อกระตุ้นให้นักเรียนเกิดความสนใจและมีส่วนร่วมในการเรียนรู้อย่างแท้จริง ซึ่งคาดว่าจะส่งผลต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียน ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ประกอบด้วยการสังเกต การวัด การคำนวณ การจำแนก การหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับเวลา การจัดกระทำ และสื่อความหมายข้อมูล การลงความคิดเห็น การพยากรณ์ การตั้งสมมติฐาน การกำหนดนิยาม การกำหนดตัวแปร การทดลอง การวิเคราะห์ และแปรผลข้อมูล การสรุปผลข้อมูล (JobsDB, 2567)
การวิจัยนี้จึงมีความสำคัญในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง Soft Power ของครูผู้สอนกับการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3 ซึ่งจะเป็นแนวทางในการพัฒนาการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ในโรงเรียนขนาดเล็กและสามารถเป็นต้นแบบสำหรับการประยุกต์ใช้ในบริบทที่คล้ายคลึงกันต่อไป รวมทั้งเป็นการสนับสนุนนโยบาย Soft Power ของประเทศในมิติการศึกษาเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาไทยให้สามารถแข่งขันได้ในเวทีโลก
1. วัตถุประสงค์เชิงผลผลิต (Output Objective) เพื่อพัฒนากิจกรรมการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่บูรณาการ Soft Power ของครูผู้สอนสำหรับการส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านห้วยก้อด สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ
2. วัตถุประสงค์เชิงผลลัพธ์ (Outcome Objective) เพื่อศึกษาผลของ Soft Power ครูผู้สอนที่มีต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ด้านการสังเกต การวัด การจำแนกประเภท การสื่อสาร การทำนาย และการลงข้อสรุป ของนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านห้วยก้อด สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ
2.1 แนวคิดและทฤษฎี Soft Power
- 2.1.1 ทฤษฎี Soft Power ของ Joseph Nye
- 2.1.2 Soft Power ในบริบทการศึกษา
- 2.1.3 นโยบาย Soft Power ของประเทศไทยในด้านการศึกษา
2.2 Soft Power ครูผู้สอนวิทยาศาสตร์
- 2.2.1 ความหมายและองค์ประกอบของ Soft Power ครูผู้สอน
- 2.2.2 ความสำคัญของ Soft Power ครูต่อการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
2.3 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษา
- 2.3.1 ความหมายและความสำคัญ
- 2.3.2 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 6 ด้านสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 (การสังเกต การวัด การจำแนกประเภท การสื่อสาร การทำนาย การลงข้อสรุป)
- 2.3.3 การวัดและประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
2.4 การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในโรงเรียนขนาดเล็ก
- 2.4.1 ลักษณะและความท้าทายของโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ชนบท
- 2.4.2 การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
2.5 การวิจัยในชั้นเรียน (Classroom Action Research)
- 2.5.1 ความหมายและลักษณะ
- 2.5.2 ขั้นตอนการดำเนินการ
2.6 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
- 2.6.1 งานวิจัยเกี่ยวกับ Soft Power ในการศึกษา
- 2.6.2 งานวิจัยเกี่ยวกับทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในระดับประถมศึกษา
- 2.6.3 งานวิจัยเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ในโรงเรียนขนาดเล็ก
2.7 กรอบแนวคิดการวิจัย
- 2.7.1 การสังเคราะห์เอกสารและงานวิจัย
- 2.7.2 กรอบแนวคิดและความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร
การวิจัยครั้งนี้เป็น การวิจัยในชั้นเรียนแบบมีส่วนร่วม (Participatory Classroom Action Research) ที่ใช้แนวทางการวิจัยผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) แบบพร้อมกัน (Concurrent Mixed Methods Design)
แบบแผนการวิจัย/การทดลอง
รูปแบบการวิจัยในชั้นเรียน (Action Research Cycles)
การวิจัยดำเนินการเป็น 4 วงรอบ (4 Cycles) โดยแต่ละวงรอบประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart
วงรอบที่ 1 การสร้างแรงบันดาลใจ
ขั้นที่ 1 วางแผน (Planning)
ขั้นที่ 2 ปฏิบัติ (Acting)
ขั้นที่ 3 สังเกต (Observing)
ขั้นที่ 4 สะท้อนคิด (Reflecting)
วงรอบที่ 2 การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น
ขั้นที่ 1 วางแผน (Planning)
ขั้นที่ 2 ปฏิบัติ (Acting)
ขั้นที่ 3 สังเกต (Observing)
ขั้นที่ 4 สะท้อนคิด (Reflecting)
วงรอบที่ 3 การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ
ขั้นที่ 1 วางแผน (Planning)
ขั้นที่ 2 ปฏิบัติ (Acting)
ขั้นที่ 3 สังเกต (Observing)
ขั้นที่ 4 สะท้อนคิด (Reflecting)
วงรอบที่ 4 การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้
ขั้นที่ 1 วางแผน (Planning)
ขั้นที่ 2 ปฏิบัติ (Acting)
ขั้นที่ 3 สังเกต (Observing)
ขั้นที่ 4 สะท้อนคิด (Reflecting)
การออกแบบการวิจัยผสมผสาน
แบบแผน: Concurrent Embedded Design
การเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ (QUAN)
- แบบทดสอบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (Pre-test/Post-test)
- แบบประเมิน Soft Power ของครู (ประเมินโดยนักเรียน)
- แบบสังเกตพฤติกรรมครู (มีค่าคะแนน)
การเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ (qual)
- การสังเกตแบบมีส่วนร่วม
- การสัมภาษณ์เชิงลึกนักเรียน
- การสัมภาษณ์ครูผู้สอน
- บันทึกการสะท้อนคิด
- บันทึกภาคสนาม
การวิเคราะห์และการตีความ
- การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ (สถิติพรรณนา, t-test)
- การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ (การวิเคราะห์เนื้อหา)
- การบูรณาการผลการวิเคราะห์
ระยะเวลาดำเนินการ
- ช่วงเวลาโดยรวม: 16 สัปดาห์ (ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568)
- ตารางเวลาการดำเนินงาน
|
ระยะเวลา |
กิจกรรม |
รายละเอียด |
|
สัปดาห์ที่ 1-2 |
เตรียมการวิจัย |
|
|
สัปดาห์ที่ 1 |
การประเมินสถานการณ์เริ่มต้น |
- Pre-test ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ - ประเมิน Soft Power ครูระดับเริ่มต้น - การสัมภาษณ์เบื้องต้น |
|
สัปดาห์ที่ 2 |
การเตรียมเครื่องมือและวางแผน |
- เตรียมสื่อการเรียนการสอน - จัดเตรียมเครื่องมือเก็บข้อมูล - วางแผนวงรอบแรก |
|
สัปดาห์ที่ 3-5 |
วงรอบที่ 1: การสร้างแรงบันดาลใจ |
|
|
สัปดาห์ที่ 3 |
วางแผนและปฏิบัติ |
- พัฒนากิจกรรมสร้างแรงบันดาลใจ - ดำเนินการสอน 3 คาบ |
|
สัปดาห์ที่ 4 |
สังเกตและเก็บข้อมูล |
- สังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ - ประเมินทักษะการสังเกตและการวัด |
|
สัปดาห์ที่ 5 |
สะท้อนคิดและประเมินผล |
- สัมภาษณ์นักเรียน - วิเคราะห์ข้อมูลและปรับปรุง |
|
สัปดาห์ที่ 6-8 |
วงรอบที่ 2: การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น |
|
|
สัปดาห์ที่ 6 |
วางแผนและปฏิบัติ |
- บูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่น - ดำเนินการสอน 3 คาบ |
|
สัปดาห์ที่ 7 |
สังเกตและเก็บข้อมูล |
- สังเกตการมีส่วนร่วมของนักเรียน - ประเมินทักษะการจำแนกประเภท |
|
สัปดาห์ที่ 8 |
สะท้อนคิดและประเมินผล |
- สัมภาษณ์เชิงลึก - วิเคราะห์และปรับปรุง |
|
สัปดาห์ที่ 9-11 |
วงรอบที่ 3: การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ |
|
|
สัปดาห์ที่ 9 |
วางแผนและปฏิบัติ |
- พัฒนาทักษะการสื่อสาร - ดำเนินการสอน 3 คาบ |
|
สัปดาห์ที่ 10 |
สังเกตและเก็บข้อมูล |
- สังเกตการสื่อสารของนักเรียน - ประเมินทักษะการสื่อสารและการทำนาย |
|
สัปดาห์ที่ 11 |
สะท้อนคิดและประเมินผล |
- วิเคราะห์พัฒนาการสื่อสาร - ปรับปรุงกิจกรรม |
|
สัปดาห์ที่ 12-14 |
วงรอบที่ 4: การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ |
|
|
สัปดาห์ที่ 12 |
วางแผนและปฏิบัติ |
- สร้างบรรยากาศเอื้อต่อการเรียนรู้ - ดำเนินการสอน 3 คาบ |
|
สัปดาห์ที่ 13 |
สังเกตและเก็บข้อมูล |
- สังเกตบรรยากาศห้องเรียน - ประเมินทักษะการลงข้อสรุป |
|
สัปดาห์ที่ 14 |
สะท้อนคิดและประเมินผล |
- สัมภาษณ์สรุปประสบการณ์ - วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลง |
|
สัปดาห์ที่ 15-16 |
การประเมินผลและสรุป |
|
|
สัปดาห์ที่ 15 |
การประเมินผลสุดท้าย |
- Post-test ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ - ประเมิน Soft Power ครูขั้นสุดท้าย - สัมภาษณ์สรุป |
|
สัปดาห์ที่ 16 |
การวิเคราะห์และสรุปผล |
- วิเคราะห์ข้อมูลรวม - เขียนรายงานการวิจัย - เตรียมการนำเสนอผล |
3.4 การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ
3.4.1 การตรวจสอบความตรง (Validity)
ความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity)
วิธีการ ใช้ค่า IOC (Index of Item-Objective Congruence)
สูตรการคำนวณ
IOC = Σ R / N
โดยที่
- R = คะแนนที่ผู้เชี่ยวชาญให้ (+1, 0, -1)
- N = จำนวนผู้เชี่ยวชาญ
ผลการตรวจสอบ:
|
เครื่องมือ |
จำนวนข้อเริ่มต้น |
ข้อที่ผ่านเกณฑ์ |
ค่า IOC เฉลี่ย |
|
แบบทดสอบทักษะกระบวนการ |
40 ข้อ |
30 ข้อ |
0.82 |
|
แบบประเมิน Soft Power |
25 ข้อ |
20 ข้อ |
0.79 |
|
แบบสังเกตพฤติกรรม |
25 รายการ |
20 รายการ |
0.85 |
|
แบบสัมภาษณ์นักเรียน |
20 คำถาม |
15 คำถาม |
0.77 |
|
แบบสัมภาษณ์ครู |
25 คำถาม |
20 คำถาม |
0.81 |
ความตรงเชิงโครงสร้าง (Construct Validity)
วิธีการ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ (Exploratory Factor Analysis)
เกณฑ์การประเมิน
- ค่า KMO ≥ 0.7
- Bartlett's Test of Sphericity มีนัยสำคัญ < 0.05
- Factor Loading ≥ 0.4
ผลการวิเคราะห์แบบทดสอบทักษะกระบวนการ
- ค่า KMO = 0.78
- Bartlett's Test: χ² = 421.56, df = 435, p < 0.001
- จำนวนองค์ประกอบ: 6 องค์ประกอบ (ตามทฤษฎี)
- ค่า Factor Loading อยู่ระหว่าง 0.42-0.78
ผลการวิเคราะห์แบบประเมิน Soft Power
- ค่า KMO = 0.75
- Bartlett's Test: χ² = 318.45, df = 190, p < 0.001
- จำนวนองค์ประกอบ: 4 องค์ประกอบ (ตามทฤษฎี)
- ค่า Factor Loading อยู่ระหว่าง 0.45-0.82
3.4.2 การตรวจสอบความเชื่อมั่น (Reliability)
ความเชื่อมั่นภายใน (Internal Consistency)
วิธีการ ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach's Alpha)
เกณฑ์การประเมิน:
- α ≥ 0.9 = ดีเยี่ยม
- α ≥ 0.8 = ดี
- α ≥ 0.7 = พอใช้
- α < 0.7 = ต่ำ
ผลการตรวจสอบ:
|
เครื่องมือ |
ค่า Cronbach's Alpha |
การตีความ |
|
แบบทดสอบทักษะกระบวนการ (รวม) |
α = 0.89 |
ดี |
|
- ทักษะการสังเกต |
α = 0.82 |
ดี |
|
- ทักษะการวัด |
α = 0.78 |
พอใช้ |
|
- ทักษะการจำแนกประเภท |
α = 0.85 |
ดี |
|
- ทักษะการสื่อสาร |
α = 0.80 |
ดี |
|
- ทักษะการทำนาย |
α = 0.83 |
ดี |
|
- ทักษะการลงข้อสรุป |
α = 0.87 |
ดี |
|
แบบประเมิน Soft Power (รวม) |
α = 0.92 |
ดีเยี่ยม |
|
- การสร้างแรงบันดาลใจ |
α = 0.88 |
ดี |
|
- การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น |
α = 0.85 |
ดี |
|
- การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ |
α = 0.90 |
ดีเยี่ยม |
|
- การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ |
α = 0.86 |
ดี |
|
แบบสังเกตพฤติกรรม |
α = 0.91 |
ดีเยี่ยม |
3.4.3 การตรวจสอบความยากและอำนาจจำแนก (Item Analysis)
ค่าความยากของข้อสอบ (Item Difficulty - p)
สูตรการคำนวณ
p = จำนวนผู้ทำถูก / จำนวนผู้ทำทั้งหมด
เกณฑ์การตีความ
- p > 0.8 = ง่ายเกินไป
- 0.2 ≤ p ≤ 0.8 = เหมาะสม
- p < 0.2 = ยากเกินไป
ผลการวิเคราะห์แบบทดสอบทักษะกระบวนการ:
|
ทักษะ |
ข้อที่ |
ค่าความยาก (p) |
การตีความ |
|
การสังเกต |
1-5 |
0.45-0.78 |
เหมาะสม |
|
การวัด |
6-10 |
0.38-0.72 |
เหมาะสม |
|
การจำแนกประเภท |
11-15 |
0.32-0.65 |
เหมาะสม |
|
การสื่อสาร |
16-20 |
0.28-0.58 |
เหมาะสม |
|
การทำนาย |
21-25 |
0.25-0.55 |
เหมาะสม |
|
การลงข้อสรุป |
26-30 |
0.22-0.48 |
เหมาะสม |
ค่าความยากเฉลี่ย = 0.51 (ระดับปานกลาง เหมาะสมกับการวิจัย)
ค่าอำนาจจำแนก (Item Discrimination - D)
วิธีการคำนวณ: ใช้วิธี Upper-Lower 27%
สูตรการคำนวณ:
D = (จำนวนกลุ่มสูงที่ทำถูก / จำนวนกลุ่มสูง) - (จำนวนกลุ่มต่ำที่ทำถูก / จำนวนกลุ่มต่ำ)
เกณฑ์การตีความ:
- D ≥ 0.4 = ดีมาก
- 0.3 ≤ D < 0.4 = ดี
- 0.2 ≤ D < 0.3 = ปรับปรุงได้
- D < 0.2 = ไม่ดี (ควรตัดออก)
ผลการวิเคราะห์:
|
ทักษะ |
ช่วงค่าอำนาจจำแนก (D) |
จำนวนข้อที่ผ่านเกณฑ์ |
|
การสังเกต |
0.28-0.52 |
5/5 ข้อ |
|
การวัด |
0.25-0.48 |
5/5 ข้อ |
|
การจำแนกประเภท |
0.32-0.58 |
5/5 ข้อ |
|
การสื่อสาร |
0.28-0.55 |
5/5 ข้อ |
|
การทำนาย |
0.35-0.62 |
5/5 ข้อ |
|
การลงข้อสรุป |
0.42-0.68 |
5/5 ข้อ |
ค่าอำนาจจำแนกเฉลี่ย = 0.45 (ระดับดีมาก)
3.4.4 การตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงผลเกณฑ์ (Criterion Validity)
ความเที่ยงตรงเชิงพยากรณ์ (Predictive Validity)
วิธีการ: เปรียบเทียบผลคะแนนเครื่องมือกับผลการเรียนว
ประชากรเป้าหมายในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ในโรงเรียนบ้านห้วยก้อด จำนวน 26 คน
ประเภทการสุ่มตัวอย่าง
การวิจัยครั้งนี้ใช้การสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) หรือที่เรียกว่า การสุ่มตัวอย่างแบบมีเป้าหมาย (Purposeful Sampling)
ผลการวิจัย
วัตถุประสงค์ข้อที่ 1 เพื่อพัฒนากิจกรรมการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่บูรณาการ Soft Power ของครูผู้สอนสำหรับการส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3
ผลการวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไป
ตารางที่ 4.1 ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง
|
รายการ |
จำนวน (คน) |
ร้อยละ |
|
เพศ |
||
|
ชาย |
13 |
52.0 |
|
หญิง |
12 |
48.0 |
|
อายุ |
||
|
8 ปี |
8 |
32.0 |
|
9 ปี |
17 |
68.0 |
|
ประสบการณ์การเรียนวิทยาศาสตร์ |
||
|
ชอบมาก |
7 |
28.0 |
|
ชอบ |
11 |
44.0 |
|
ปานกลาง |
6 |
24.0 |
|
ไม่ชอบ |
1 |
4.0 |
|
รวม |
25 |
100.0 |
จากตารางที่ 4.1 พบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนเพศชาย 13 คน (ร้อยละ 52.0) และเพศหญิง 12 คน (ร้อยละ 48.0) มีสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน ส่วนใหญ่มีอายุ 9 ปี จำนวน 17 คน (ร้อยละ 68.0) ซึ่งเป็นอายุที่เหมาะสมกับระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 สำหรับประสบการณ์การเรียนวิทยาศาสตร์ พบว่านักเรียนส่วนใหญ่มีทัศนคติเชิงบวก โดยชอบการเรียนวิทยาศาสตร์ 18 คน (ร้อยละ 72.0) ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดีสำหรับการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
ตารางที่ 4.2 ผลการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ตามวงรอบการวิจัย
|
วงรอบ |
ประเด็น Soft Power |
จำนวนกิจกรรม |
ระยะเวลา (สัปดาห์) |
ผลการประเมิน |
|
1 |
การสร้างแรงบันดาลใจ |
6 กิจกรรม |
3 |
ดี |
|
2 |
การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น |
8 กิจกรรม |
3 |
ดีมาก |
|
3 |
การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ |
7 กิจกรรม |
3 |
ดี |
|
4 |
การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ |
9 กิจกรรม |
3 |
ดีเยี่ยม |
|
รวม |
4 องค์ประกอบ |
30 กิจกรรม |
12 สัปดาห์ |
ดี |
จากตารางที่ 4.2 แสดงให้เห็นว่าการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้สามารถดำเนินการได้ครบถ้วนตามแผนที่วางไว้ ทั้ง 4 วงรอบการวิจัย โดยมีการพัฒนากิจกรรมรวม 30 กิจกรรม ในระยะเวลา 12 สัปดาห์ การประเมินผลโดยผู้เชี่ยวชาญพบว่ากิจกรรมมีคุณภาพในระดับดี โดยวงรอบที่ 4 (การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้) ได้คะแนนสูงสุด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการใช้ Soft Power ของครูในการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้มีประสิทธิภาพมากที่สุด
ตารางที่ 4.3 ตัวอย่างกิจกรรมที่พัฒนาขึ้นตามองค์ประกอบ Soft Power
|
องค์ประกอบ |
ชื่อกิจกรรม |
ทักษะที่เน้น |
ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ใช้ |
|
การสร้างแรงบันดาลใจ |
"เป็นนักสืบธรรมชาติ" |
การสังเกต, การลงข้อสรุป |
การสังเกตพฤติกรรมสัตว์ในท้องถิ่น |
|
การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น |
"ภูมิปัญญาการทำนาเกลือ" |
การวัด, การทำนาย |
กระบวนการทำเกลือแกงของชาวบ้าน |
|
การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ |
"เล่าเรื่องใบไม้" |
การสื่อสาร, การจำแนกประเภท |
ความรู้เรื่องพืชสมุนไพรท้องถิ่น |
|
การสร้างบรรยากาศ |
"มหัศจรรย์ดินและน้ำ" |
การทำนาย, การสังเกต |
การเกษตรแบบดั้งเดิมของชุมชน |
จากตารางที่ 4.3 แสดงตัวอย่างกิจกรรมที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือการบูรณาการ Soft Power ของครูเข้ากับการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ผ่านการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น กิจกรรมแต่ละชิ้นได้รับการออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชนและวัฒนธรรมท้องถิ่น ทำให้นักเรียนสามารถเชื่อมโยงการเรียนรู้กับประสบการณ์ในชีวิตจริงได้
วัตถุประสงค์ข้อที่ 2 เพื่อศึกษาผลของ Soft Power ครูผู้สอนที่มีต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ด้านการสังเกต การวัด การจำแนกประเภท การสื่อสาร การทำนาย และการลงข้อสรุป ของนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 3
ผลการวิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์
ตารางที่ 4.4 การเปรียบเทียบคะแนนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ก่อนและหลังการทดลอง
|
ทักษะ |
Pre-test |
Post-test |
การเปลี่ยนแปลง |
t |
p |
|||
|
X̄ |
S.D. |
X̄ |
S.D. |
X̄ |
S.D. |
|||
|
การสังเกต |
2.68 |
0.85 |
4.32 |
0.56 |
1.64 |
0.64 |
12.85* |
0.000 |
|
การวัด |
2.24 |
0.72 |
4.12 |
0.61 |
1.88 |
0.58 |
16.24* |
0.000 |
|
การจำแนกประเภท |
2.36 |
0.81 |
4.08 |
0.64 |
1.72 |
0.69 |
12.46* |
0.000 |
|
การสื่อสาร |
2.12 |
0.88 |
3.96 |
0.68 |
1.84 |
0.73 |
12.61* |
0.000 |
|
การทำนาย |
1.96 |
0.79 |
3.84 |
0.75 |
1.88 |
0.71 |
13.24* |
0.000 |
|
การลงข้อสรุป |
1.84 |
0.83 |
4.20 |
0.58 |
2.36 |
0.79 |
14.96* |
0.000 |
|
คะแนนรวม |
13.20 |
3.42 |
24.52 |
2.18 |
-
บรรณานุกรม
กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2566). Soft Power นโยบายหนุนพื้นที่ขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City) บนฐานทุนทางวัฒนธรรม สร้างอาชีพ รายได้ของชุมชน. สืบค้นจาก https://www.eef.or.th/article-soft-power-learning-city-111023/
จิราพร สมบูรณ์ และณัฐวุฒิ วงษ์แสน. (2567). การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นสำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารการศึกษา, 45(2), 78-92.
ธนศาสตร์. (2565). วิจัยปฎิบัติการ (Action Research). สืบค้นจาก https://thanasat.com/knowledge/วิจัยปฎิบัติการ-action-research/
ธนาคาร จันทร์เจริญ และนรินทร์ สุวรรณ. (2564). ความท้าทายในการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารนวัตกรรมการศึกษา, 23(4), 45-58.
ณรงค์ เจริญสุข และสุมิตรา ดีงาม. (2567). การประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดในการวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วารสารวิจัยการศึกษา, 29(1), 45-60.
ประทีป ชัยวัฒน์ และมาลัย ศรีสุข. (2566). การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสอนวิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษา. วารสารวิทยาศาสตรศึกษา, 18(1), 112-128.
ปิยนุช สุขสม และสมศักดิ์ ทองดี. (2567). การพัฒนาโปรแกรมการฝึกอบรมครูเพื่อเสริมสร้าง Soft Power. วารสารพัฒนาครู, 16(2), 112-127.
โปรแกรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2560). ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. สืบค้นจาก https://myipst.ipst.ac.th/medias/P2b1_u1_01_1ScienceProcessSkills_001_teacherguide.pdf
รัตนา พงษ์ประเสริฐ และวิชัย มั่นคง. (2566). ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิทยาศาสตร์ของนักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารการวัดผลการศึกษา, 31(3), 67-81.
วิทยา เจริญสุข และสุรชัย ปรีชา. (2565). การใช้เทคโนโลยีการศึกษาในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา, 27(3), 156-171.
สมศักดิ์ สุขประเสริฐ, วันทนา ใจดี, และสุชาติ เก่งกาจ. (2563). ลักษณะและบริบทของโรงเรียนขนาดเล็กในประเทศไทย. วารสารการบริหารการศึกษา, 42(1), 23-37.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). สพฐ. ร่วมทีม "รมช.สุรศักดิ์" เปิดงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้ Kick Off Soft Power ชื่นชม สพป.อยุธยา เขต 2 ดึง Soft Power เป็นสื่อการเรียนรู้ สอดรับนโยบายรัฐบาล. สืบค้นจาก https://www.obec.go.th/archives/982413
สุรชัย มั่นคง และวรรณี ใสสะอาด. (2566). การออกแบบกรอบแนวคิดการวิจัยเชิงสาเหตุ. วารสารวิธีวิทยาการวิจัย, 18(4), 89-103.
สุรีย์ ทองคำ และปิยะ สีหราช. (2566). การพัฒนา Soft Power ของครูในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารพัฒนาครู, 15(2), 89-103.
อนุชา ศรีสวัสดิ์ และสุภาพร จันทร์แสง. (2567). ผลกระทบของ Soft Power ครูต่อแรงจูงใจในการเรียนวิทยาศาสตร์. วารสารจิตวิทยาการศึกษา, 19(1), 34-48.
อภิศักดิ์มนตรี, โ., & ศรีเทพ, ว. (2568). Soft Power สู่การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการศึกษา, 3(1), 78-91. สืบค้นจาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/IAEM/article/view/1221
อรุณี สว่างแสง และทศพล ประเสริฐ. (2566). การบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์. วารสารวิทยาศาสตรศึกษา, 18(3), 78-92.
JobsDB. (2567). 14 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เพื่อประยุกต์ใช้ในการทำงาน. สืบค้นจาก https://th.jobsdb.com/th/career-advice/article/science-processing-skill
Nguyen, L. T., Kanjug, I., Lowatcharin, G., Manakul, T., Poonpon, K., Sarakorn, W., Somabut, A., Srisawasdi, N., Traiyarach, S., & Tuamsuk, K. (2023). Digital Learning Ecosystem for Classroom Teaching in Thailand High Schools. SAGE Open, 13(1). https://doi.org/10.1177/21582440231158303